Ở Đại học Khoa học Tự nhiên, khi nhắc đến môn Phương pháp luận Sáng tạo (TRIZ), nếu Phó Giáo sư Phan Dũng là người mở đường, thì Thầy Trần Thế Hưởng được nhiều thế hệ sinh viên nhớ đến như người dẫn lối cần mẫn.
Không ồn ào, không phô trương, câu chuyện của Thầy là hành trình lặng lẽ của một người chuyển dịch từ sự chính xác của Vật lý sang sự linh hoạt của Tư duy, với một mong mỏi giản đơn: Giúp sinh viên Việt Nam không chỉ biết học, mà còn biết cách nghĩ.
1. Người con của hai miền đất
Thầy Hưởng sinh năm 1957. Cuộc đời Thầy có một sự giao thoa thú vị về địa lý: sinh ra ở Hải Phòng đất Cảng, nhưng quê gốc lại ở Châu Thành, Tiền Giang sông nước.
Lớn lên trong những năm tháng đất nước còn chia cắt và gian khó, có lẽ sự pha trộn giữa tính kỷ luật, chắc chắn của miền Bắc và nét phóng khoáng, thực tế của miền Nam đã ngấm vào tính cách Thầy. Để rồi sau này trên bục giảng, sinh viên thấy ở Thầy một phong thái vừa nghiêm ngắn của nhà khoa học, lại vừa đôn hậu, gần gũi của một người thầy miền Nam.
2. Từ những quy luật Vật lý...
Thầy tốt nghiệp Cử nhân Vật lý năm 1983 tại Đại học Tổng hợp TP.HCM (nay là ĐH Khoa học Tự nhiên) trong thời kỳ bao cấp. Ngày ấy, Vật lý là một môn học khó và khô khan với nhiều người, nhưng nó đã rèn cho Thầy một tư duy logic chặt chẽ: mọi thứ đều có nguyên nhân và kết quả, mọi vấn đề đều có quy luật vận động.
Nền tảng "cứng" ấy rất quan trọng. Nó giúp Thầy sau này khi tiếp cận với khoa học sáng tạo không bị sa đà vào những ý tưởng viển vông, mà luôn tìm kiếm những giải pháp có cơ sở, có tính khả thi.
3. ...Đến cái duyên với môn học Sáng tạo
Năm 1986 là một cột mốc đáng nhớ. Khi ấy, Phó Giáo sư Phan Dũng mang bộ môn Phương pháp luận sáng tạo (TRIZ) về Việt Nam.
Chàng cử nhân Vật lý trẻ tuổi ngày ấy chợt nhận ra: Hóa ra sự sáng tạo không phải là sự ngẫu hứng may rủi, mà nó cũng có quy luật, cũng logic hệt như Vật lý vậy. Sự đồng điệu ấy đã giữ chân Thầy lại, để rồi từ một người học trò, Thầy trở thành người công sự, cùng Phó Giáo sư Phan Dũng vun đắp cho bộ môn này trong thời gian 26 năm.
Download: ĐỀ ÁN THÀNH LẬP TRUNG TÂM KHOA HỌC: "TRUNG TÂM SÁNG TẠO KHOA HỌC KỸ THUẬT"
4. Học để dạy tốt hơn
Hành trình của Thầy là sự tích lũy kiến thức không ngừng nghỉ, nhưng không phải để lấy danh vị, mà là để dạy học trò được tốt hơn.
- Thầy học thêm về Vật lý Điện tử ở bậc sau đại học để hiểu sâu về kỹ thuật, giúp các ví dụ trong bài giảng sát với thực tế công nghệ.
- Năm 1995, Thầy tham gia khóa đào tạo Quản trị Kinh doanh do các giảng viên của trường Đại học New Brunswick Canada dạy. Điều này giúp Thầy có thêm góc nhìn kinh tế: một sáng tạo hay không chỉ cần mới, mà còn phải bán được, phải dùng được.
- Năm 2015, thầy tham gia khóa đào tạo GIÁM ĐỐC ĐỔI MỚI trong chương trình nâng cao năng lực đổi mới do trường đại học Việt Đức và trường đại học Leipzig, Liên bang Đức đồng tổ chức tổ chức.
Những kiến thức đa dạng ấy được Thầy chắt lọc, đưa vào từng trang giáo án, giúp môn Phương pháp luận sáng tạo trở nên dễ hiểu hơn với sinh viên các ngành kỹ thuật.
5. Những trang sách viết cho sinh viên
Nếu nhìn vào danh sách các công trình của Thầy, ta thấy một sự chuyển dịch đầy tâm huyết.
Những năm đầu, Thầy nghiên cứu về kỹ thuật: sấy thực phẩm, màng mỏng, công nghệ nano... Nhưng về sau, mối bận tâm của Thầy dồn cả cho sinh viên. Thầy viết sách về "Kỹ năng tự học", về "Phương pháp học đại học".
Đặc biệt, cuốn "Ma trận TRIZ: Công cụ giải các bài toán sáng tạo" là cuốn sách "gối đầu giường" của nhiều sinh viên. Không lý thuyết dài dòng, cuốn sách là tập hợp những bài toán thực tế được giải quyết cặn kẽ, đúng như tính cách của Thầy: nói ít, làm nhiều, và phải hiệu quả.
6. Lời kết
Thạc sĩ Trần Thế Hưởng là hình ảnh tiêu biểu của một người thầy giáo Việt Nam: khiêm cung, yêu nghề và luôn trăn trở với sự trưởng thành của học trò.
Thầy dạy học viên cách quan sát một vấn đề, cách tìm ra mâu thuẫn và giải quyết nó bằng tư duy khoa học. Đó là những bài học không chỉ dùng trong phòng thi, mà dùng cho cả cuộc đời.